Paruru i te Kuki Airani mei te au angaanga taukore – te au tuatua pa’pu Monite ra 9 o Titema 2014

Te turu nei te Kuki Airani i te Taokotai’anga o te au Basileia o teia nei Ao note Paruru atu i te au angaanga taukore.
Ko tona aite’anga ka rave tatou i ta tatou au angaanga mate maoraora e te kitea’pu’ia e te tau’meitaki.

Eaa te aite’anga o te angaanga tau’kore?
Kote angaanga tau’kore mari’ra kote riro’anga ei kite pikikaa ki tetai ke, me kore kote ta’kino’anga i tetai atu kia rauka mai tetai moni me kore tetai puapinga mate kore e angaanga tau kia raveia.
Te tu o te au angaanga tau’kore:

  • Akanauru – oronga atinga, tao’nga rima, me kore kote ariki’anga i tetai apinga puapinga mate rave i tetai tuku’anga tika me kore tetai angaanga tau’kore;
  • Akakoro’anga pikikaa – kia vare tetai atu note akakoro’anga kia rauka mai tetai moni me kore tetai puapinga.
  • Akanauru na roto i te manono’anga – turanga marokiakia kia tupu tetai akakoroanga taukore.
  • Rave kapiti no tetai akakoro’anga tau’kore – nga’puke tangata rave mate akatupu i tetai akakoro’anga tau’kore;
  • Keia, kaimoumou me kore kote ta’angaanga puapinga’kore ua i te au apinga a te Kavamani;
  • Te tai’i’anga o te anoano – kote turanga te ka riro i te akatai’i’anga i te tuku’anga tika i runga i te ngai angaanga, te au angaanga anoano kia rave’ia, e pera katoa te au tuku’anga tika;
  • Te au angaanga ta’manamanata – te tangaro atu’anga i tetai au apinga anoano’ia, te au tuatua taravake, te akakoro’anga ta’mate, vaerua akanauru, te ta’matakutaku;
  • Akakoro’anga kino ki tetai uatu tangata taritari’tuatua me kore ko tetai tangata tei riro ei kite.

Te tumu auraka e rave i tetai au angaanga tau’kore?
E maanganui te au tumu auraka e akatupu i te angaanga tau’kore:

  • Kia vai tiratiratu ua rai to tatou turanga i roto i teia nei ao kia rauka ua mai te au moni ei tauturu i to tatou iti’tangata Kuki Airani;
  • Kia vai te parau no tatou e noo nei i roto i to tatou pa’enua mate upoko’tu mate kare katoa e rave i te au angaanga tau’kore;
  • Te turu i te au tuanga kimi puapinga kia rave uatu to ratou au akakoroanga mate tau’meitaki i roto i te turanga tia’ma.

Kia tuatua “Kare” kite au angaanga tau’kore
Ko te au tangata katoatoa i roto i te Kuki Airani – i runga i te au ngai angaanga, i roto i te ngutuare, i roto i te au oire i runga i te au enua katoatoa, e rauka ia ratou kia:

  • Akakite i tetai uatu angaanga tau’kore.
  • Apii i te au tamariki e kare e ariki’ia te au angaanga tau’kore, e kia ariki’ i te turanga tiratira’tu e te tau meitaki.
  • Patoi atu i te tutaki’anga e te ariki i tetai uatu akakoro’anga akanauru. E patoi katoa i tetai uatu tutaki’anga tau’kore no tetai angaanga tei rave’ia me kore ka rave’ia, ei karere ririnui e te akara’anga no tetai uatu te ka manako i te rave i tetai angaanga tau’kore.

No tetai atu au akamarama’anga e te au tuatua
E Komiti tetai i roto i te Kuki Airani tei akatupu’ia ei paruru atu i te au angaanga tau’kore. Tei raro’ake teia Kumiti i te tamaru’anga o te Opati o te Akinanga o te Ture.

Me’e manamanata toou no te angaanga tau’kore
Me’e manamanata toou note angaanga tau’kore e aravei atu i te Arataki o te Akinanga o te Ture me kore ko te Komiti no te Akarakara i te Akapouanga Moni a te Katoatoa e te Otita me kore ko te Arataki o te Opati ‘Te Mato Akamoeau’. Ka rauka katoa te tauturu i runga i te rorouira www.mfem.gov.ck/Anti-corruption